Subscribe

RSS Feed (xml)

Powered By

Skin Design:
Free Blogger Skins

Powered by Blogger

Kamis, 14 Oktober 2010

Telo Rawa

Nungunange Joni Wasa

Jose noo Benya ebe mbana rio ae noo leja-leja. Ebe mbana rio ae ina ghea leko tiwu eo ebe kota wee. Deki telo rawa ina gola ghele mai esa rua. Ebe tei telo rawa ebe sobhe da ghale wena nanga deki ebe welu wee. Tiko deka ebe mbana rio ebe tolo. Sehibu-hibu gere sa mbeo telo ina mesa. So mesa ebe tei telo ina jadi manusia ata fai noo ata haki. Se weta se nara. Deki so dua Jose noo Benya sii ebe imu rua ina iwa ndu. Ebe Jose noo Benya iwa pati ka.

Deki ebe paru ka fata kaju ghele pu. Deki ebe kema noo one ghele pu. Ebe so wasa kasa tei one bheri raka. One wtu lei sawe. Hasa besi, ghea wewa kai hia noo wonga kaju eo bheri mesa. Nara kai rina leka weta kai, "Weta aku mbana gae ola kema". Weta kai nosi, "Demi kema ama nara bebo walo da gha sao". Deki kai rina lau raja,
"Raja aku rina kema ga".

"Kema apa kau leka ina?".

"Lele kai menga raja nosi ga".

"Kau kae kaju pati aku".

Deki kai bhale walo da ghea nua kai seminggu kai mbana da lau regu noo kaju kai sehako. Menga kai wasa kasa regu kaju sehako noo rembi kai sabhe wee pusi noo nggoeawa noo topo gewe wee. Sawe ina kobe ghea kai roke ghea ina. Sia so buga kai mbana kema walo, mbana da ghea one weta kai. Leja so loo kai bhale walo so wasa kasa nggaa kaju noo nggoawa pusi leka rembi kai. Mbana da lau deki lau raja nggoeawa ina pati ana raja ata fai. Ebe holo lima rua. Noo leja-leja kema ata haki wai ina mesa.

Deki ata fai rina, "Aku di mbana noo kau".

"Mae kai jala beu raka demi kau mbana noo aku".
"Iwa aku dau mbana noo kau". Gere sa mbeo ata haki ina so wasa kasa tei dowa jara. Deki ebe saka noo jara mbana noo ana raja ata fai eo sepu susu mbana da gheta one. Deki gheta one ana raja ina tei one ata haki ina eo bheri latu noo wonga-wonga kaju ghea wewa kai. Deki kai ngange dowa bhale da lau. Deki ata haki ina gata, "Bhale sai kita da lau".

"Hei ... iwa aku ngange dowa bhale da lau. Lau one kami eo ree".
"Demi iwa walo ebe gae kau". Sakobe du sia ebe mbana gae kai ana ata fai eo sepu susu ina. Gae raka ghea pu ebe tei noo ata haki ina. Deki kai ata haki ina ale, Miu gae sai?".

"Aku gae ana neku eo sepu susu eo lewa".

"Demi ngere ina kau mbana dheko noo aku da ghele one'. Sawe kai sii weta kai pati ae petu, roti. Weta kai so wasa kasa tei lei sawe eo kai rina. "Bega kau nosi sai ga, leka emba ana aku eo lewa". Kai pai ata fai ina, "Mai sai da gha. Ema kau gae". Kai wau gheta noo weta kai. Deki kai nosi, "Ina ana kau kai jadi limba noo aku. Kai iwa dowa bhale da lau". Deki raja ina nosi. "Ngala di iwa kau tu wawi mbulu rua eko lima, noo jara kai noo ngawu. Kau ngala di iwa?".

"Tolo roa raja".
"Wengi lima rua kau tu da lau nua". Deki ata haki ina nosi so,, "Hoo". Deki wengi lima rua kai wasa kasa jara, wawi noo ngawu. So tu da lau ebe nosi so, "Ina bega miu nosi so ana ngeta tau talo. Miu tolo sai ghea ina jara, wawi noo ngawu ngeta rai dowa ghea ina". Kai so wasa kasa tei manusia no bhondo ria. "Raja eja kau mera gheta wawo ga". Kai so. "Bega mae ga kau wee mera gheta wawo tenda".

Gare-gare deki raja nosi so, "Ka kita". Deki ebe pati do ata haki ina ka. Sawe ina ebe gare walo. Deki ebe mea nosi, "Raja kami walo roa". Raja nau, "Jaga ana aku gharu ina molo-molo". Ana ata haki ina nosi so, "Hoo". Ebe bhale deki ghea jala kai so wasa kasa lei sawe manusia eo dheko noo ebe ina lewa lei sawe.*
Sambu...

Selasa, 25 Agustus 2009

Ana Eo Saga Kai Menga Sa Paga

Nungunange Joni Wasa

Deki ine ke ina ana kai noo bhondo ria kai nea. Ana kai holo lima esa mo dage lima rua. Ana kai ina menga sa paga wee. So kao moo to bhuku ina kai so, "Aku gha lura mbo dau mberu pau". Pau wula iwa latu nebu leja ria. Deki ema kai mbana gae tei ghale eko tana sa esa gheta wawo lobo. Deki kai ka pau. Kai kao ana ngere biasa. So kao ana, ana ina menga sa paga wee. Deki ebe ine ema kai ke nangi, ke nangi, ke nangi kobe leja bebo.

Deki so. "Mae, pai ebe ata mbeo keto". Deki pai ebe ata mbeo keto nosi so "Kai ina nena noo one kai welu kai leka kuru sia leka penga ngeta gheta wee noo jala". Deki ebe nena noo one. Welu ana ina mesa kai ngai kai menga sa paga. Deki baru sa wula wee ebe mbana tu dowa ana ina mera menga mesa kai. Deki ebe mbana nena noo one tau noo kaju au kobe leja kai ghea sere nasu ngere biasa. Sere nasu are, lolo, jawa kai.

Sawe ina kai so ngere sere nasu mbeo wau da ghale tana, Ana raja ina tei nuwa gaga molo kai ina. Saga bewa ria ngata, tebo di eo ria. Sawe ina ana raja so tei kai mo kola deo kai ina. Kai paru nai da gheta one neke ghea noki kaju nggube noo hea. Ngai kai menga sa paga wee. Gheta wawo leka tune kaju. Kai ndee hea sa wii deki kubhe. Kai neke ghale one hea, ana raja ina gae-gae iwa tei. Deki ana raja nosi so, "Kai ine neke leka emba ina".

Deki kai lambo noo leja-leja, kai paru neke ghae di iwa tei leka lae nea. Ana raja nosi so, "Aku regho wee" Deki ana raja regho dowa ina. Kai mbana nai gheta tolo kaju kai nebu roke. Too ghale mai tau ka kai wau da ghale tana. Ghea pu leka kuru sia kita ata iwa. Wau da ghale foo fai ria gaga rak,ke iju di eo mono fu di eo bewa. Kai so wau gheta tolo kaju deo leda. Deo kai iwa dowa welu. Deki so, "Aku nosi limba, aku mo rina kau moo adi fai neku"

"Aku gange neku"
"Iwa, kau mae ngange. Kau ine ema kau leka emba?"
"Aku ine ema aku latgu ghawa nua le"

Deki kai dedhe mbana da gheta ghele nua kai. Deki ebe so mbana gae tolo bu ana eo ghea di iwa dowa tei. Deki so, "Aku ngawu dhau neku latu. Aku deo bu kau di aku noo ngawu dhau neku".


"Iwa le, ngawu dhau kau dau kau pera". So , "Ina. Nebu kau welu molo-molo ina" "Welu aku ghea udu ae. Ghale leka lele eo ria ina, welu leka ghale wena kai". So, "Hoo ngala ki".

"Di kau tau no nggua kai aku eo saga menga sa paga wee. Ine neku mai ina moo gae leka emba kau". So, "Iwa apa-apa nebu ke kau mbana pera kami baru mbana tuna ngawu dhau". Deki ine ema ebe so ngere simo dowa kai ina deki kai mbana tu ngawu dhau pati da ghawa ine kai. Pati rio rasi deki mbana tu ngawa ine kai. Deki ghawa kai so, "Ina ana miu menga sa paga ina". Deki kai so, "Ina ine aku eo menga sa paga ina. Miu temu sai ke nagi aku rai dowa ina. So. "Ine kau ale kau dowa leka emba ina?".

"Aku dowa ghele noo tua neku eo naja kai raja. Miu mo simo ngawu. So. "Na wengi miu mai tu?".

"Lae. Napa kami nelu roa baru kami mai da gha miu. Ina kami lae wengi tera esa mai da gha miu". Deki mbana tu kamba, jara, wawi, lako, manu lei sawe-sawe. Tiko esa. Ngawu, doi tu pati ine ema kai. Deki ine ema kai simo tau ngere biasa. Deki tau nggua ebe tau mbale fai noo haki.I Ana ebe imu lima rua. Deki haki repa wia. Deki nebu ina eo saga boko ina too bu leka kai ana eo menga sa paga wee. *
Sambu...

Kamis, 16 April 2009

Gebu Gaga

Nungunange Joni Wasa

Lei sawe du'a lo'o mbana lei sawe. Ngai nua iwa bai ria. Ebe mbana lei sawe eo rapa gata. Sawe ina mera ghea ina menga ebe ata fai imu rua, ipa rua eo ana benge. Sawe ina deki uja. Uja retu. 

Deki ipa kai nosi, "Ngelo pati aku api. Ana gha ke kai ngere ina. Ana gha so eru ke, eru ke, kau wo nasu no apa ngelo gharu". Deki kai so, "Gha ga menga lako. Ana loo kai iwa mo tau lai tu api".

"Ngelo kau rike kai sa loo nopo api gharu tengu lako aku baru goa da gha". Deki kai so, "Hoo". Lai dowa nopo api ina deki rike noo aje leka tengu lako. Kai so goa da lau deki kai tuge dowa api. Iwa kai apa-apa. Lae. Sawe ina ebe eo mai walo dowa kema so, "Ine kau na tuge api ina sai lai?".

"Aku moo sii lae deki sai lai. Aku sii ipa rike leka tengu lako noo nopo api. Deki aku goa lako aku tuge api ina". Deki ebe tawa. Ebe nge tawa-tawa uja nge ria-ria tawa raka kobe. Ebe tawa nge-nge, uja nge ria-ria. Kobe so ngere bewa molu mele tenu nua ria da gheta sa kela. Leka musu mase leka lae pu nebu ina. *
Sambu...

Selasa, 31 Maret 2009

Ha'i Ata Mata

Nungunange Joni Wasa

ANA loo ina ke deki leja ghale ke dau pesa nake. Kai so ke dau pesa nake, deki nake iwa. Sawe ina ngai kai ke, ke, deki ata polo gaka. Ata polo so gaka deki ema kai so, "Ngelo kau gaka pati sai kai nake sa boge". 

Di iwa hibu kai so kera pati kai sa boge gere sa mbeo gere jeka ghale wewa. Hai ata mata menga tako nggango pu ghale wewa. Sawe ina kobe ghea ebe so tolo di hai ata mata. Deki ebe sa nua ina mbana tolo pu hai ata mata Ebe sa nua ina iwa roke rewo ghea nua ebe. 

Eo dua loo ebe paru lewa lei sawe. Renggi noo hote ebe paru lei sawe nua welu lewa du nebu ina paru roke ghale Hobaleke wee noo Lungga Kaja da ghele gheta. Du raka leja me ina. Ebe roke ama kobe ina.

Wi sia so ngere deki nelu kai so leja ghale di renggi jeju rao. Hai ata mata du raka nua lima rua. Paru raka ghale Jopu, raka Tenda, Wolopau da ghale rembu apo pau. Deki ghale Kelinabe poghea Kelibara da lau wawo. Teirapa ndawi bu ghea ina di i kai ina iwa repa ndawi. Kai eo mesa ledhe kai noo Kelibara. Ebe paru nai da gheta ghele keli. Deki ghele keli menga ebe eo ata bupu dua imu rua. Ata fai noo ata haki. One ebe sa mboko wee.

Deki ata dua ghea ale, "Bega miu tau da emba?

"Bega kami tau hai ata mata". Ata dua ghea nosi so, "Bega miu duu sai. Duu sai leka ina. Kobe ina miu roke leka ina". Deki ebe kobe ina roke ghea ina. Deki ebe roke limba leka ghe ina. Deki ebe roke leka ghea ina ebe sa nua ata fai, ata haki, dua, loo. 

Deki kai ata haki ina deo dowa wawi sa eko. Deki rore tunu geto nasu deki poro noo hai ata mata sa boge mo gewu leka nake wawi. Deki hai ata mata ghea ina bopa du bu leda kai ina.

Deki hai ata mata so bopa mbale lewa tiwu ae.. Ae di bubu gheta wawo wolo, gheta wawo keli. Jadi me tiwu. Deki ebe mera raka ebe ata dua ghea mata. Ata dua so ngere mata sawe dowa deki ebe ndua da ghawa nua Koarada. Leka Ngalupolo, Wolotopo da gheta wawo. Ebe mera nua ebe naja kai Koarada. Du raka kai nebu ina. Deki ebe gare noo molo-molo kai raka ke nebu ina.*
Sambu...

Puse La'e Mesu

Kaju ria kami poka welu

Welu ana gheta Lise Detu

Ame toka ome mbulu telu

Paa ana puse la'e mesu.

Bahasa Indonesia
Kayu besar telah ditebang
Titipkan anak di Lise Detu
Ayah menghutang emas segumpal
Janin di perut jadi jaminan


Karangan Jacobus Ari.

Sumber: John Gawa, Kebijakan dalam 1001 Pantun, Jakarta: Penerbit Buku Kompas, 2004, hal 177-212.
Sambu...